een kijkje achter de schermen 
 
Dominee Brink is na de vakantie een prekenserie gestart over 'duistere machten'. Wat zijn dat? Het zijn gevallen engelen: machtige, intelligente, slimme wezens, die erop uit zijn ons in onze ziel te treffen. Terroristen die uitsluitend willen vernietigen. Geweldig knappe geesten zijn het, die het summum aan doortrapte technieken hanteren. Wij kunnen ze tactisch niet doorzien, ze opereren vanuit het niets, ze geven zich niet bloot, ze wekken de illusie dat ze niet bestaan en dat het laatste waar we ons druk over moeten maken is dat er duivelen zijn. Waarom zijn ze er dan en waarom zijn ze in ons geinteresseerd? 
 
De dominee laat de eerste vraag verstandig genoeg liggen. De reden van de afvalligheid van de machtige aartsengel Lucifer wordt niet met zoveel woorden in de Bijbel genoemd. Ik heb wel eens horen zeggen, dat hij als God wilde zijn. Het is nog maar de vraag of hij dat wilde. Hij is niet dom en Gods almacht is zo onmetelijk, dat hij zo'n koningsdrama vast nooit zou beginnen. Hij is door-en-door corrupt, maar waarschijnlijk niet gek. Hij weet dat hij God niet direct kan treffen. Machtsovername kan hij gevoeglijk vergeten. Hij kan óns aan God ontfutselen. Wíj zijn geen partij voor hem. Maar waarom zou hij dat willen? Waarom zoveel belangstelling voor ons? Waarom keert hij zich zo tegen God? Wat heeft Hij hem misdaan? 
 
De bijbel geeft weinig inzicht over de oorsprong van het conflict van Lucifer met God. Misschien heeft God er in het paradijs met Adam over gesproken. Zou God niet gezegd hebben dat Adam op moet passen voor deze gevaarlijke geest die al zoveel moeiten heeft veroorzaakt in de hemel? Die uit is op heibel en ongetwijfeld op Adam zal inpraten. Zou God tegen Adam hebben gezegd dat hij alert moet zijn, een gewaarschuwd man telt immers voor twee! We lezen niets in die richting. De mededeling over de boom van kennis van goed en kwaad wordt erg zakelijk weergegeven. Adam krijgt alleen te horen dat wanneer hij ervan eet hij de dood zal sterven. Dat is een wel erg compacte samenvatting van een deel van de gesprekken die God met Adam heeft gevoerd toen Hij met hem wandelde in het paradijs. Het mensenpaar komt in het verhaal van de zondeval erg naïef over. Behoorlijk onvoorbereid lijken ze overrompeld te worden. Zo kun je het verhaal lezen, tenminste zo las ik het altijd. Er lijkt geen sprake te zijn van strijd. Eén slimme truk van de satan en het is gebeurd. Heeft hij het op andere manieren eerder geprobeerd, bij Adam bijvoorbeeld? Zou Adam daarover met God gesproken hebben? Zou Adam geweten hebben dat hij inzet was geworden van het conflict dat satan begonnen was. Zou satan openlijk tegen God gezegd hebben dat hij zijn schepping wel zou vernielen. Toen God zei dat het zeer goed was, zou satan toen verklaard hebben: dat zullen we nog wel eens zien? Zou satan voor de schepping al een onwillige, afkerige engel geweest zijn? Is hij de bedenker van het kwaad? Zoja, wat zou hij daar dan mee opschieten. Welk gewin zit er voor hem in? Nog belangrijker is de vraag wat dat kwaad nu precies inhield. Was hij erop uit om een paar duizend engelen van God te vervreemden?  
 
Terug naar onze dominee. Hij schetst waar de frontlijnen liggen. Hij laat zien dat wij onder vuur liggen en dat we geen toevallige, onschuldige burgerslachtoffers zijn, maar doelbewuste targets van terroristische aanslagen. Wel toepasselijk in deze tijden. De bomaanslagen in de Londense metro werden gepleegd door heel gewone, aardige, Engelse jongens. Geen prototype misdadigers, voor wie je een straatje omloopt als je ze in de verte aan ziet komen. Satan is ook zo. Zonder masker is hij huiveringwekkend. Niemand zou zich met hem in willen laten. Iedereen zou hem mijden als de pest. Maar hij doet zich voor als het redelijk alternatief. Een interessante gesprekspartner. Iemand die je aan het denken zet, die het beste met je voor heeft. Intussen maakt hij er zijn levenswerk van om mensen kapot te maken, in de zin van los te weken van hun Schepper. Het is een obsessie voor hem. Hij heeft geen andere bezigheden. Hij werkt er geconcentreerd aan, met inzet van al zijn middelen. Hij gunt God geen van Zijn schepselen. Niet één wil hij overlaten. Alles moet kapot. Hij is veel erger dan Saddam Hoessein. Die ruimde alleen op wat een eventuele bedreiging voor hemzelf kon vormen. Satan wil echt alles opruimen. Hij is een ontaard roofdier. Hij dood echt alles wat hij tegenkomt, of hij nu honger heeft of niet. Tegen hem leggen wij het af. Tenzij we schuilen achter Jezus en de aanval aan hem overlaten. Deze houding wordt ook bedoeld met de geestelijk wapenrusting: vertrouw op wat God heeft gezegd en spreek Hem na.  
 
Het enige doel van de satan lijkt: vernietigen wat God gemaakt heeft. Het kwaad lijkt dus gericht tegen Gods liefde. Tegen Gods ambitieuze plan om een schepping in ware liefde aan Zich te verbinden. Dat klinkt wat plechtig, maar het betekent niet minder dan dat Hij met ons de meest intieme band wil hebben die maar mogelijk is. En die band is niet alleen intiem, maar ook volstrekt vrijwillig, zonder dwang, puur uit liefde. Zoals de Vader, de Zoon en de Geest elkaar liefhebben. Is het dat, wat Lucifer niet kon verkroppen? Is hij daarom geradicaliseerd, toen hij merkte dat God hierop uit was met Zijn schepping? Voelde hij zich als machtige engel gepasseerd? Voelde hij zich de meesterknecht, die tot de familie wilde behoren? Was hij jaloers, pissed off over het feit dat God iets begon buiten hem? Voelde hij dat God iets ongekends was begonnen? Het is natuurlijk speculatief, maar is het kwaad niet ontstaan toen wij mensen het licht in onze ogen kregen? Zijn wijzelf de aanleiding van het conflict dat satan begonnen is? Als machtige engelen met God een conflict durven te beginnen over ons, wie zíjn wij dan? Wat moet onze bestemming dan wel niet zijn? Wat heeft God met ons voor, dat een leger engelen heeft besloten: dit maken wij niet mee, dit doet God maar zonder ons! Sterker nog, we zullen er alles aan doen om te voorkomen dat dit niet gelukt. Zelfs als het onze ondergang betekent. Misschien is het wel zo: toen God mensen maakte naar Zijn beeld, gaf een deel van de dienende geesten er de brui aan. Het kwaad bestaat niet in zichzelf, maar het keert zich tegen Gods plan om iets te verwezenlijken dat onmogelijk en onacceptabel is. 
 
De vraag wie wij wel zijn, wordt nog veel klemmender als we ons realiseren wat Gods antwoord op de actie van deze engelen is. Hij ontledigt Zichzelf in de persoon van Zijn zoon Jezus Christus. Dat is echt ongehoord. Wie zijn wij voor Hem, dat Hij er - letterlijk - alles voor over heeft gehad om ons voor Zich te winnen.  
 
 
 
20 september 2005